नाना पशूंची परीक्षा ।
नाना पक्ष्यांची परीक्षा ।
नाना भूतांची परीक्षा ।
हे ज्ञान नव्हे ।।
नाना धातूंची परीक्षा ।
नाना नाण्यांची परीक्षा ।
नाना रत्नांची परीक्षा ।
हे ज्ञान नव्हे ।।
।। जय जय रघुवीर समर्थ ।।
दासबोध : ०५/०५/०८-१०
पाळीव तसेच जंगलामधील पशूंविषयी,
सखोल ज्ञान असणे.
पक्ष्यांच्या विविध प्रजातींची उत्तम पारख असणे.
भूत खेते पिशाच्च योनी, त्यांची बाधा आणि
त्यावरील मंत्रोपचारांची जाण असणे.
हे व्यावहारिक सामान्य ज्ञान आहे.
याला ' ज्ञान ' असं काही म्हणता येणार नाही.
विविध धातू, त्यांची मिश्रणे, धातूच्या वापरामधून
तयार होणारी शस्त्रे अस्त्रे किंवा दागदागिने
याविषयी इथ्यंभूत माहिती असणे.
नाणी शिक्के किंवा रत्नांची असलेली विशेष पारख .
हया गोष्टीही व्यवहार ज्ञानातच मोडतात.
उदरनिर्वाह आणि सामाजिक प्रतिष्ठेपुरताच
या सर्व विद्यांचा उपयोग आहे हे निश्चित.
परंतु हे सर्व सामान्यज्ञान आहे.
ज्ञान म्हणिजे आत्मज्ञान ।
ही एकमेव ज्ञानाची व्याख्या आहे.
पाहावे आपणांसी आपण ।
यां नाव ज्ञान ।।
असेही ज्ञानाविषयी म्हटलय.
बहुधाज्ञानसमास.